+ Yorum Gönder
Yudumla ve Soru(lar) ve Cevap(lar) Bölümünden Eskiden günümüze kadar kullanılan uzunluk ölçü birimleri ile ilgili Kısaca Bilgi
  1. Ziyaretçi

    Eskiden günümüze kadar kullanılan uzunluk ölçü birimleri





  2. ÆSiя
    Özel Üye





    Cevap: ESKİ UZUNLUK ÖLÇÜLERİ

    Çarşı arşını
    Daha çok çarşı ve pazarda kullanılırdı. Metre hesabıyla çarşı arşını 68 cm'dir.

    Bina ve mimar arşını

    758 cm'dir. Bu arşının uzunluğunda zamanla değişiklikler oldu. Üçüncü Selim Han abanoz ağacından bir mimar arşını yaptırdı. Bunun ölçü olarak kullanılmasını istedi ve kütüphaneye kaldırttı. Bunun bir tarafı 24 parmağa ve her parmak 10 hat'ta bölündü. Böylelikle bu bölümle basımevinde kullanılan punto büyüklükleri de alınabilecekti. Diğer tarafı sadece 20 eşit parçaya bölündü. Değerli kumaşları bilhassa ipekleri ölçmede endaze kullanılırdı (endaze 6525 cm'dir).

    Türkiye'de 26 Mart 1931 tarih ve 1782 sayılı kanunla arşın ölçü birimi kaldırılıp yerine metre sistemi kabul edildi. 1933'ten sonra da arşının bütün çeşitleri tamamen ortadan kaldırılıp metre sistemine geçildi.
    Zirai mimari arşın ve endaze ölçü birimlerinin ast ve üst katları aşağıda gösterilmiştir.

    ENDAZE
    1 endaze = 8 rubu
    1 rubu = 2 kirah
    ÇARŞI ARŞINI
    1 çarşı arşını = 8 rubu

    ZİRAİ
    1 merhale = 2 berid
    1 berid (menzil) = 4 fersah
    1 fersah = 3 mil
    1 mil = 2500 zirai
    1 kulaç = 25 zirai

    PARMAK
    1 parmak = 12 hat
    1 hat = 12 nokta

    GÜNÜMÜZ ÖLÇÜSÜ METREYE GÖRE KIYASLAMA
    " 1 parmak = 12 hat = 003157 m
    " 1 hat = 12 nokta = 000263 m
    " 1 nokta = 000022 m
    " 1 kulaç = 25 zirai =1895 m (ip boyu su derinliği kuyu derinliği vb. için)
    " 1 kara mili = 2500 zirai = 1895 m (kara yolculuğundaki mesafeler için)
    " 1 fersah = 3 mil = 7500 zirai = 5685 m
    " 1 berid (menzil) = 4 fersah = 12 mil = 30900 arşın = 22740 m
    " 1 merhale = 2 berid = 45080 m
    " 1 çarşı arşını = 8 rubu (urup) = 0680 m (kumaş için)
    " 1 rubu = 2 kirah = 0085 m
    " 1 kirah = 00425 m
    " 1 endaze = 8 rubu (urup) = 0650 m
    (artan ipekli fiyatlarına karşılık konulan ölçü birimi)

    ESKİ AĞIRLIK ÖLÇÜLERİ

    Ağırlık ölçü birimi de uzunluk ölçü birimi gibi farklılıklar gösteriyordu. Şimdi kullanılan ağırlık birimi kilogram olup 0 derecede bir desimetreküp suyun ağırlığı olarak tanımlanmış ve Uluslararası Ölçü ve Ağırlık Birliğinden Türkiye'ye bir örnek verilmiştir.1874 yılı iridyumlu platin alaşımından 1928/29 da yapılmış olan 42 nolu Türkiye milli kilogram prototipinin kullanılmasında gösterilen dikkatsizlik ve özensizlikten dolayı bozulduğunun anlaşılması üzerine 1953 yılında yapılan 54 numaralı prototipi ile değiştirilmiştir.

    OKKA
    1 tonilato = 4 çeki
    1 çeki = 4 kantar
    1 kantar = 44 okka(kıyye)
    1 batman = 6 okka(kıyye)
    1 okka(kıyye) = 400 dirhem

    DİRHEM

    Osmanlı Döneminde kullanılan 1 dirhem
    1 dirhem = 4 dönük
    1 dönük = 4 kırat
    1 kırat = 4 bakray
    1 bakray = 4 fitil
    1 fitil = 2 nekir
    1 nekir = 2 kıtmir
    1 kıtmir = 2 zerre

    GÜNÜMÜZ ÖLÇÜSÜ KİLOGRAMA GÖRE KIYASLAMA
    " 1 okka (kıyye) = 400 dirhem = 1282945 gr (1280 gr)
    " 1 batman = 6 kıyye = 7544 kg
    " 1 kantar = 44 kıyye = 100 ludre = 56320 kg
    " 1 çeki = 4 kantar = 176 kıyye = 225798 kg
    " 1 tonilato = 1000 kg = 4 çeki + 1 kantar + 374 okka
    " 1 tonilato = 17 kantar + 31 okka + 183 dirhem
    " 1 miskal = 15 dirhem = 48 gr
    " 1 dirhem = 4 dünük = 32 gr
    " 1 dünük = 4 kırat
    " 1 kırat = 4 bakray = 1/24 misgal
    " 1 bakray = 4 fitil
    " 1 fitil = 2 nekir
    " 1 nekir = 2 kıtmir
    " 1 kıtmir = 2 zerre

    ESKİ ALAN ÖLÇÜLERİ

    " 1 arşın (zirai) ²= 057417 m²= 4 ayak²
    " 1 dönüm (yeni) = 2500 m²
    " 1 dönüm (büyük) = 2720 m²
    " 1 dönüm (atik) = 4 evlek = 1600 zirai² = 918672 m² (bir kenarı 40 arşın (zirai) olan kare)
    " 1 atik evlek = 400 arşın²= 229668 m²
    " 1 yeni evlek = 100 m²
    " 1 cerip = 3600 zirai²= 2067012 m²
    " 1 ayak² = 144 parmak²= 014354 m²
    " 1 parmak² = 144 hat²= 000099751 m²
    " 1 hat² = 144 nokta²= 0000006927 m² " 1 çarşı arşın² = 046240 m²
    " 1 urup² = 0007225 m²
    " 1 kirah² = 00018062 m²
    " 1 endaze² = 0422500 m²
    " 1 urup² = 00066015 m²

    ESKİ ZAMAN ÖLÇÜLERİ

    Alaturka Saat
    Hicri Takvim
    Cumhuriyetten önce yurdumuzda kullanılan ölçüler uygar ülkelerin kullandığı ölçülerden farklıydı. Metre yerine arşın denilen bir uzunluk aleti kullanıyordu ve ayrıca alaturka saat kullanıyordu. Bu saate göre 6'da öğle 12'de akşam oluyordu.
    Dünya ülkelerinin çoğu miladi takvim kullanırken biz hicri takvim kullanıyorduk. Bu yüzden takvim birliği sağlanamıyordu. Ağırlık ölçüsü olarak okka batman dirhem denilen ölçü birimi kullanıyordu. Bütün bunlar dünyaya ayak uydurmamızı engelliyordu. TBMM hazırladığı bir kanunla eski ölçü birimleri değiştirirdi. Bugün kullandığımız metre kilogram takvimsaat gibi ölçü araçları kabul edildi.

    ESKİ SIVI ÖLÇÜLERİ

    Su kaynağının debisinin ölçülmesinde birim olarak "lüle" kullanılmıştır. 1 lüle yaklaşık olarak 26 mm çapında bir borudur ve dakikada 36 litre su akıtır. Günlük yaklaşık 52 m3 su olarak kabul edilir. Şehir içinde yer alan su taksim istasyonlarında bulunan dağıtım sandıklarında kullanılan boruların günlük debisi ise dağıtım yapılan bölgenin ihtiyacına göre ayarlanmıştır ve aşağıdaki gibidir.

    1 Hilal 05625 lt/Dak. (Günde-081 m3)
    1 Çuvaldız 1125 lt/Dak. (Günde-162 m3)
    1 Masura 45 lt/Dak. (Günde-648 m3)
    1 Kamış 9 lt/Dak. (Günde-1296 m3)
    1 Lüle 36 lt/Dak. (Günde- 5184 m3 ~ 52 m3)







  3. Ziyaretçi
    ESKİ UZUNLUK ÖLÇÜLERİ

    Çarşı arşını
    Daha çok çarşı ve pazarda kullanılırdı. Metre hesabıyla çarşı arşını 68 cm'dir.

    Bina ve mimar arşını
    75,8 cm'dir. Bu arşının uzunluğunda zamanla değişiklikler oldu. Üçüncü Selim Han abanoz ağacından bir mimar arşını yaptırdı. Bunun ölçü olarak kullanılmasını istedi ve kütüphaneye kaldırttı. Bunun bir tarafı 24 parmağa ve her parmak 10 hat'ta bölündü. Böylelikle bu bölümle basımevinde kullanılan punto büyüklükleri de alınabilecekti. Diğer tarafı sadece 20 eşit parçaya bölündü. Değerli kumaşları bilhassa ipekleri ölçmede endaze kullanılırdı (endaze 65,25 cm'dir).
    Türkiye'de 26 Mart 1931 tarih ve 1782 sayılı kanunla, arşın ölçü birimi kaldırılıp, yerine metre sistemi kabul edildi. 1933'ten sonra da arşının bütün çeşitleri tamamen ortadan kaldırılıp metre sistemine geçildi.
    Zirai mimari, arşın ve endaze ölçü birimlerinin ast ve üst katları aşağıda gösterilmiştir.

    ENDAZE
    1 endaze = 8 rubu
    1 rubu = 2 kirah
    ÇARŞI ARŞINI
    1 çarşı arşını = 8 rubu

    ZİRAİ
    1 merhale = 2 berid
    1 berid (menzil) = 4 fersah
    1 fersah = 3 mil
    1 mil = 2500 zirai
    1 kulaç = 2,5 zirai

    PARMAK
    1 parmak = 12 hat
    1 hat = 12 nokta

    GÜNÜMÜZ ÖLÇÜSÜ METREYE GÖRE KIYASLAMA
    " 1 parmak = 12 hat = 0,03157 m
    " 1 hat = 12 nokta = 0,00263 m
    " 1 nokta = 0,00022 m
    " 1 kulaç = 2,5 zirai =1,895 m (ip boyu, su derinliği, kuyu derinliği vb. için)
    " 1 kara mili = 2500 zirai = 1895 m (kara yolculuğundaki mesafeler için)
    " 1 fersah = 3 mil = 7500 zirai = 5685 m
    " 1 berid (menzil) = 4 fersah = 12 mil = 30900 arşın = 22740 m
    " 1 merhale = 2 berid = 45080 m
    " 1 çarşı arşını = 8 rubu (urup) = 0,680 m (kumaş için)
    " 1 rubu = 2 kirah = 0,085 m
    " 1 kirah = 0,0425 m
    " 1 endaze = 8 rubu (urup) = 0,650 m
    (artan ipekli fiyatlarına karşılık konulan ölçü birimi)







+ Yorum Gönder

Hızlı Cevap Hızlı Cevap


:
geçmişten günümüze kadar kullanılan uzunluk ölçü birimleri,  geçmişten günümüze uzunluk ölçü birimleri,  geçmişten günümüze uzunluk ölçüleri,  eskiden günümüze kadar kullanılan uzunluk ölçü birimleri,  uzunlukları ölçmek için geçmişten günümüze kullandığımız yöntemler ve araçlar
5 üzerinden 4.23 | Toplam : 13 kişi
islami Siteler Mumine